Ostatnie posty

Kategorie

Wadliwy sprzęt kupiony na raty – kto ponosi odpowiedzialność

Wadliwy sprzęt kupiony na raty – kto ponosi odpowiedzialność

W praktyce najczęściej powtarzające się pytanie brzmi: kto odpowiada, gdy sprzęt kupiony na raty okaże się wadliwy — sprzedawca czy bank? Poniżej znajdziesz wyjaśnienie opierające się na przepisach, wskazówki praktyczne, procedury reklamacyjne oraz przykładowe formuły pism, które pomogą Ci skutecznie dochodzić praw.

Podstawa prawna i najważniejsze zasady

Sprzedaż na raty jest uregulowana w art. 583–588 Kodeksu cywilnego, a art. 584 k.c. wskazuje wyraźnie, że sprzedawca ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej na raty w takim samym zakresie jak przy zwykłej sprzedaży. Oznacza to, że umowa ratalna nie może skutecznie pozbawić konsumenta uprawnień wynikających z rękojmi ani uzależniać ich od spłaty wszystkich rat. Postanowienia regulaminowe, które próbują taką praktykę wprowadzić, są bezskuteczne.

W praktyce orzeczniczej i w stanowiskach organizacji konsumenckich (np. Federacja Konsumentów) utrzymuje się zasada, że uprawnienia konsumenta przy zakupie na raty są tożsame z uprawnieniami przy zakupie za gotówkę. Dodatkowo kredytodawca (bank lub instytucja finansowa) może odpowiadać solidarne z sprzedawcą, ale jego odpowiedzialność jest ograniczona do wysokości udzielonego kredytu.

Krótkie odpowiedzi

Sprzedawca odpowiada za wadę na zasadach rękojmi tak samo jak przy sprzedaży za gotówkę; bank może odpowiadać solidarne ze sprzedawcą, lecz tylko do wysokości kredytu.

Kto formalnie odpowiada za wadę — szczegóły

Sprzedawca jest podstawowym dłużnikiem z tytułu rękojmi. Konsument, który wykryje wadę, może żądać:

  • naprawy rzeczy,
  • wymiany na wolną od wad,
  • obniżenia ceny,
  • odstąpienia od umowy, jeżeli wada jest istotna.

Konsument może składać te żądania bez względu na to, ile rat zostało już spłaconych; próbę warunkowania reklamacji spłatą całości rat uznaje się za sprzeczną z prawem. Jeżeli sprzedawca odmawia, warto powołać się w piśmie na art. 556 i nast. k.c. oraz na art. 584 k.c.

Rękojmia a gwarancja

Rękojmia jest ustawowym mechanizmem ochrony konsumenta i przysługuje niezależnie od gwarancji udzielonej przez producenta lub sprzedawcę. Gwarancja jest dodatkowym zobowiązaniem producenta lub sprzedawcy i może dawać szersze uprawnienia, ale nie może ograniczać uprawnień wynikających z rękojmi.

W praktyce wybór żądania (naprawa, wymiana, obniżenie ceny, odstąpienie) zależy od rodzaju i zakresu wady oraz od tego, czy wada jest istotna z punktu widzenia konsumenta.

Zakup online na raty — prawo do odstąpienia

Przy zakupie na odległość (np. przez internet) konsument ma prawo odstąpić od umowy sprzedaży bez podania przyczyny w ciągu 14 dni od otrzymania towaru. To samo 14-dniowe prawo przysługuje konsumentowi względem umowy kredytu konsumenckiego — liczone od dnia zawarcia umowy kredytu. Po otrzymaniu oświadczenia o odstąpieniu sprzedawca ma 14 dni na zwrot wszystkich płatności, w tym kosztów dostawy. Po odstąpieniu od kredytu konsument zwykle ponosi jedynie odsetki za okres od wypłaty kredytu do jego zwrotu.

Life‑hack praktyczny: wysyłaj jednocześnie oświadczenie o odstąpieniu do sklepu i oświadczenie o odstąpieniu od umowy kredytu do banku; zachowaj potwierdzenia nadania.

Jak formalnie złożyć reklamację — krok po kroku

Poniżej znajdziesz uporządkowaną procedurę działania, którą możesz zastosować przy reklamowaniu wadliwego sprzętu kupionego na raty.

  1. sporządź reklamację na piśmie lub e‑mailem z potwierdzeniem doręczenia,
  2. dokładnie opisz wadę i dołącz zdjęcia lub filmy obrazujące problem,
  3. wskaż żądanie: naprawa, wymiana, obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy,
  4. wezwanie sprzedawcy do usunięcia wady w określonym terminie (np. 14 dni),
  5. jeżeli sprzedawca odmawia, dołącz powołanie prawne (art. 556 i art. 584 k.c.) i zapowiedz dalsze kroki (rzecznik konsumentów, pozew sądowy),
  6. zachowaj dowody: paragon, fakturę, umowę ratalną, wszystkie wiadomości i potwierdzenia nadania.

Warto wysyłać pismo w formie, która daje potwierdzenie doręczenia (list polecony za potwierdzeniem odbioru, kuriersko z protokołem doręczenia, albo e‑mail z potwierdzeniem przeczytania).

Rola banku i odpowiedzialność kredytodawcy

Bank lub firma finansująca nie jest automatycznie pierwszorzędnie odpowiedzialna za wadę towaru — podstawowym zobowiązanym jest sprzedawca. Niemniej jednak w praktyce kredytodawca może zostać pociągnięty do odpowiedzialności solidarne z sprzedawcą, zwłaszcza gdy sprzedawca uchyla się od obowiązków. Zgodnie ze stanowiskami organizacji konsumenckich odpowiedzialność kredytodawcy jest ograniczona do kwoty udzielonego kredytu.

Life‑hack: jeśli sprzedawca unika reklamacji, skieruj kopię reklamacji także do kredytodawcy i w piśmie powołaj się na ustawę o kredycie konsumenckim — często bank szybciej interweniuje, aby uniknąć kosztów regresu.

Kto formalnie składa reklamację — strona umowy i pełnomocnictwo

Uprawnienia z rękojmi przysługują stronie umowy sprzedaży; oznacza to, że formalną reklamację składa osoba wskazana w umowie jako nabywca. Jeśli ktoś inny spłaca raty (np. dziecko spłaca raty za matkę będącą stroną umowy), to formalnie reklamację powinna złożyć osoba będąca stroną umowy. Można jednak udzielić pełnomocnictwa do działania w imieniu nabywcy — warto mieć je sporządzone na piśmie.

Wstrzymanie płatności rat — ryzyko i warunki

Wstrzymanie płatności rat jest strategią ryzykowną i warto ją stosować dopiero po starannym udokumentowaniu roszczenia. Umowa kredytowa może przewidywać konsekwencje zwłoki, w tym możliwość natychmiastowej wymagalności wszystkich rat. Zgodnie z praktyką umowną natychmiastowa wymagalność może być zastrzeżona po zaległości co najmniej dwóch rat i po przekroczeniu zaległości równej 1/5 ceny. Dlatego przed wstrzymaniem płatności warto:

– udokumentować reklamację i wezwanie sprzedawcy do usunięcia wady,
– skonsultować się z rzecznikiem konsumentów lub prawnikiem,
– w piśmie do sprzedawcy jasno wskazać, które raty odpowiadają obniżonej cenie (jeżeli domagasz się obniżenia ceny).

Odstąpienie od umowy sprzedaży i od umowy kredytu — procedura praktyczna

W praktyce przy odstąpieniu od umowy sprzedaży na odległość dobrze jest działać równolegle:

– wysłać do sprzedawcy oświadczenie o odstąpieniu od umowy sprzedaży w terminie 14 dni od odbioru towaru,
– wysłać do kredytodawcy oświadczenie o odstąpieniu od umowy kredytu w terminie 14 dni od zawarcia umowy kredytowej,
– po otrzymaniu oświadczeń sprzedawca powinien zwrócić wszystkie płatności w ciągu 14 dni; konsument ponosi jedynie odsetki za czas trwania kredytu od jego uruchomienia do zwrotu.

Zakup używanego sprzętu, który nadal jest „na raty” — na co uważać

Sprzedaż rzeczy obciążonej ratami jest dopuszczalna, ale zwiększa ryzyko dla nabywcy. Może się zdarzyć, że poprzedni nabywca nie spłaca rat i operator lub firma finansowa podejmie kroki wobec właściciela urządzenia (np. zablokowanie, odzyskanie sprzętu). Aby zminimalizować ryzyko, przed zakupem używanego sprzętu warto:

  • żądać pisemnego oświadczenia sprzedawcy, że sprzęt jest wolny od obciążeń,
  • weryfikować dokumenty i historię urządzenia,
  • unikać transakcji bez papierów przy sprzęcie wartym powyżej 1 000 zł.

Life‑hack: przy zakupie droższego używanego smartfona lub laptopa poproś o fakturę lub umowę kupna–sprzedaży i skontaktuj się z firmą finansującą (jeśli dane są dostępne), aby potwierdzić brak zaległości.

Skala problemu i dlaczego warto reagować

Raporty NBP i BIK oraz dane organizacji konsumenckich pokazują, że kredyt konsumencki i sprzedaż na raty to popularne formy finansowania zakupów AGD, RTV i elektroniki; liczba czynnych umów kredytu konsumenckiego osiąga poziomy w milionach rocznie. W związku z tym nawet niewielki odsetek wadliwych towarów przekłada się na setki tysięcy reklamacji rocznie, co potwierdza znaczenie ochrony praw konsumentów i potrzebę szybkich procedur reklamacyjnych.

Przykładowe formuły pism — wzory do wykorzystania

Poniżej znajdziesz krótkie, praktyczne sformułowania, które możesz wkleić do swojego pisma. Zadbaj o dopisanie dat, numerów umów i załączenie dowodów.

Reklamacja z rękojmi:
„Na podstawie art. 556 i art. 584 Kodeksu cywilnego reklamuję rzecz zakupioną dnia [data] (umowa nr [numer]) z powodu następującej wady: [opis]. Żądam [naprawy/wymiany/obniżenia ceny/odstąpienia od umowy] w terminie 14 dni od doręczenia niniejszego pisma. W załączeniu przesyłam dowód zakupu oraz dokumentację fotograficzną.”

Wezwanie do usunięcia wady:
„Proszę o usunięcie wady w terminie 14 dni od otrzymania tego wezwania; w przypadku braku reakcji zastrzegam sobie prawo do żądania odstąpienia od umowy/obniżenia ceny oraz skierowania sprawy do rzecznika konsumentów.”

Oświadczenie o odstąpieniu:
„Na podstawie prawa do odstąpienia od umowy zawartej na odległość/oświadczenia o odstąpieniu od umowy kredytu informuję, że odstępuję od umowy sprzedaży/umowy kredytowej zawartej dnia [data]. Proszę o zwrot wszystkich otrzymanych świadczeń w terminie 14 dni.”

Gdzie szukać pomocy i wzorów pism

Jeżeli sprzedawca odmawia uznania reklamacji lub sprawa jest sporna, możesz szukać wsparcia u instytucji publicznych i organizacji pozarządowych:

  • rzecznik konsumentów w urzędzie miejskim lub powiatowym,
  • Federacja Konsumentów — porady i wzory pism,
  • portale prawne i bazy orzeczeń dotyczące interpretacji art. 584 k.c.

Praktyczny scenariusz krok po kroku — przykład

Przykład: kupiłeś telewizor na raty, po 6 miesiącach pojawia się wada ekranu. Co robić?

1) zgłoś reklamację na piśmie natychmiast, dołącz zdjęcia/filmy i dowód zakupu,
2) wezwij sprzedawcę do usunięcia wady w terminie 14 dni,
3) jeśli sprzedawca nie reaguje, złóż żądanie obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy i wyślij kopię reklamacji do kredytodawcy,
4) w razie dalszego braku reakcji skieruj sprawę do rzecznika konsumentów lub przygotuj pozew — pamiętaj o dowodach i korespondencji.

Najważniejsze do zapamiętania: sprzedawca odpowiada za wadę tak samo jak przy sprzedaży za gotówkę; reklamację można złożyć niezależnie od liczby spłaconych rat; bank może odpowiadać solidarne, lecz tylko do wysokości kredytu.

Przeczytaj również:

Do góry